Computer Geschiedenis: Tandy TRS80 Color Computer

Door WHiZZi op zaterdag 23 juli 2016 00:55 - Reacties (10)
Categorie: Retro Computing, Views: 3.001

Inmiddels begint mijn Tandy verzameling bijna extreme vormen aan te nemen, maar desondanks is het een ongelooflijk interessant en onbekende tak van computers in Nederland. Aangezien ik dagelijks nieuwe dingen ontdek die veel mensen niet weten, dacht ik om hier maar eens een verhaal er over te posten.

Mijn Tandy verzameling bestaat voornamelijk uit de TRS80 lijn. TRS staat voor Tandy Radio Shack en de 80 is voor de CPU, de Zilog Z80.

In 1980 is er, als tegenhanger van de Commodore Vic 20 (en eigenlijk ook van de Apple II en Atari 400/800) ook door Radio Shack een computer met kleur uitgekomen. De TRS80 Color Computer. 

Deze samen met Motorola ontwikkelde machine, draaide met zijn 8bit 6809E CPU op een snelheid van (niet lachen) 0.895Mhz en is waarschijnlijk de enige consumentencomputer ooit uitgekomen welke onder de 1Mhz draaide. Met een geheugen van 4, 16 of 32K waarbij de laatste 2 ook voorzien was van Microsoft Basic (of Microsoft Extended Basic) was deze computer ongelooflijk goedkoop. Goedkoper dan welke andere computer ook. Opmerkende mensen zullen wel zeggen, dit is geen TRS80 want dit is een Motorola CPU. Dat klopt, intern bij Tandy werden deze ook de TRS90 computers genoemd, men heeft er alleen voor gekozen om de TRS80 naam in ere te houden ondanks de Motorola CPU (en er is ook een Tandy TRS80 Model 2000 geweest met Intel 80186 CPU).

In 1982 is Motorola ook in zee gegaan met de Engelse Dragon waarbij de Dragon 32 en Dragon 64 hier het kindje van zijn. Deze machines zijn dan ook voor 95% compatible met de Tandy's, behalve dat deze een videochip hadden voor PAL in plaats van NTSC.

De 6809E CPU was (en is) een hele krachtige CPU waarbij sommige functionaliteiten bijna doen denken dat het een 16bit CPU is. De bekende MOS 6502 (uit de Commodore 64) was bijvoorbeeld vele malen zwakker dan deze CPU, alleen had de Commodore gespecialiseerde chips, iets wat de Tandy altijd heeft gemist.

Eind 1982 heeft men in Amerika het toetsenbord (van rekenmachine achtige toetsen naar echte toetsen) en de kast (grijs naar wit) vervangen en grappig genoeg is deze 'white model' naar Europa en Australië gegaan als Radio Shack Tandy TRS80 Color Computer 2. Ook verdween de 4K en kwam het 64K model is het assortiment. Ik ben op rond mijn 5e levensjaar met deze computer begonnen.

In 1983 had men het aantal chips samen weten te voegen waardoor het mainboard een stuk kleiner kon worden. Hier is ook een kleinere kast voor gekomen en later heeft men de term 'Radio Shack' er af gehaald en stond er alleen Tandy op. Het enige verschil tussen de CoCo1 en CoCo2 is een 12v lijn op de expansion bus waardoor een bepaalde fdd-controller niet meer werkte.

In 1986 kwam de Color Computer 3 op de markt. Deze had wel een aantal grote wijzigingen waaronder de GIME-chip welke RGB-output gaf, een aantal nieuwe resoluties en 16 kleuren tegelijk op het scherm (uit een palet van 64) en standaard werd er 128K RAM geleverd (uit te breiden naar 512K en zelfs 2MB). Ook kon de CPU-snelheid verdubbeld worden via software.
Deze machine is nooit meer naar Europa en Australië gekomen, ik vermoed omdat de markt hier al verzadigd was en er eigenlijk geen 8bitter meer bij kon.

In 1990 kondigde Radio Shack/Tandy aan om te stoppen met de gehele TRS80-lijn en alleen nog te focussen op de IBM-PC compatible lijn. Er is wel een prototype case gemaakt waarin een FDD-drive zat, maar er is nooit een mainboard uitgekomen.

Tot op heden worden Color Computers nog steeds gebruikt voor demo's en nostalgie. Vooral op de CoCo3 worden nog nieuwe ontdekkingen gedaan. Zo is er zeer recentelijk iemand achter gekomen om 4-stemmig geluid te maken zonder de CPU te locken (en dat zonder een gespecialiseerde chip zoals de SID-chip van de Commodore 64). Naast software komt er ook nog nieuwe hardware uit. Zo zijn er inmiddels speciale adapters te krijgen om een CoCo3 op VGA te krijgen. Ook zijn er boeken verkrijgbaar zoals "CoCo: The Colorful History of Tandy's Underdog Computer" wat eigenlijk al zegt dat de CoCo's altijd ondergewaardeerd zijn.

Qua verzamelwaarde valt het vies tegen. Color Computer 3 kom je nooit tegen in Nederland, misschien in Europa en zelfs in Amerika zijn ze zeldzaam. Als ze te koop zijn, ligt de aanschafprijs tussen de 150 en 300 euro voor een CoCo3. Een CoCo2 komt iets vaker voorbij in Nederland en dan is de prijs tussen de 40 en 150 euro.

Ik heb het geluk om 3 CoCo's te hebben, waaronder een Color Computer 3 (waar ik waarschijnlijk ook de enige in Nederland mee heb). Deze CoCo3 heb ik uit Amerika geïmporteerd en stond op eBay als 'Atari Color Computer 3' waardoor er dus niet veel biedingen op kwamen. Helaas bleek deze Tandy in een slechte staat en stonk deze enorm naar rook en werkte het toetsenbord maar gedeeltelijk.



Grappig detail is dat de muziek uit deze video, afgespeeld wordt op een CoCo2 en een kopie is van een SID-nummer, bekend van de Commodore 64.

Ouwe meuk computers: Waarom?

Door WHiZZi op dinsdag 07 juni 2016 08:00 - Reacties (13)
Categorie: Retro Computing, Views: 5.269

Als momenteel 34 jarige Retro homecomputer verzamelaar krijg ik vaak de vraag 'Wat doe je met die troep' of 'Waarom geef je geld uit aan computers met de processing power van een afstandsbediening?' en weet je, soms vraag ik mijzelf dat ook wel eens af.

Waar het begonnen is weet ik niet. Wij kregen thuis onze eerste 'computer' rond 1986/1986, dat was een 'Tandy TRS-80 Color Computer II', met 2 joysticks, een printer en een cassetterecorder. Er zaten 3 boeken bij waarbij ik vrij snel begonnen ben om die boeken te lezen, dit was de Nederlandse variant van:
https://i.ytimg.com/vi/csvRFxrqoDk/hqdefault.jpg

Hier is mijn interesse in computers mee begonnen denk ik, uren lang Basic code inkloppen en dan een resultaat krijgen zodra er 'run' werd ingetikt. Heerlijk hoe een apparaat precies doet wat je vraagt (soms ook niet :+ ). Het laden van spellen duurde ongeveer even lang, gezien het van cassettebandje af kwam. Het werd helemaal leuk toen ik door had dat ik de cassetterecorder kon controleren (stop en start) en de output naar mijn radio kon sturen. Tja, ik was jong en dan ben je snel onder de indruk.

Een paar jaar later, ik meen dat ik 11 was, liep ik regelmatig na school de lokale kringloop in. Ik wilde toen nog DJ worden en was dus druk bezig om versterkers en speakers te verzamelen. De kringloop was ideaal wat dat betreft. Op een bepaald moment werd mijn aandacht getrokken naar een rare computer die totaal niet deed wat ik er van wilde. Het kleine groene scherm liet alleen 'DISK?' op stond. Uiteraard waren er geen disks bij en van de collectie 5,25" diskettes die ik thuis bij mijn 386SX had gekregen, wilde er ook geen booten. Tot ik via een magische combinatie in een soort BIOS terecht kwam. Wederom uren gespendeerd en uiteindelijk de 10 gulden betaald om het ding mee naar huis te nemen. Dit bleek een Philips P2000-C te zijn:
http://www.old-computers.com/museum/photos/Philips_P2000C_System_1.jpg

Via kennissen kwam ik bij de toen nog bestaande HCC-groepering 'P2000 gg' terecht die mij de missende software stuurde. Veel plezier gehad met mijn eerste 'eigen' computer en om de twee maanden mocht mijn pa mij van Rosmalen naar Utrecht brengen om daar een hele dag met oude mannen over P2000's te praten.

Hierna zijn er nog velen machines in huize WHiZZi terecht gekomen en door 2 verhuizingen uiteindelijk de hele voorraad (35 op het hoogtepunt) verkocht (en nog steeds spijt van) tot een jaar of 5 geleden dat ik via de vriend van een vriendin van mijn vrouw weer de 'trigger' kreeg om te gaan verzamelen. Wat begon met 'Ik wil weer een Amiga om spelletjes op te spelen' is nu gekomen tot 'Ik heb 21 retro computers'.

https://c5.staticflickr.com/8/7399/27402331196_2f63e1cc97_b.jpg

Enkele specials die ik heb (up2date lijst is hier te vinden ) zijn een Tandy TRS80 Model 1 (uitgebreid tot ongeveer maximum) uit 1978, een Tandy TRS80 Color Computer 3 (nooit geleverd in Europa), een IBM 5153 (eerste kleurenmonitor), een Tron Digidrum (sampler voor Commodore 64) en een Amiga CDTV helemaal compleet (incl 30 originele CD's).

De hamvraag waarmee ik deze blog begon: Waarom?

Nou, zoals de één het leuk vindt om foto's te maken van de natuur, de ander om met een drone te vliegen of online een stel Amerikanen af te schieten in een spel, haal ik het plezier uit om deze machines op te knappen, te gebruiken en te demonstreren aan mensen die niet weten dat het 'opslaan' icoon ook echt heeft bestaan en dat dat zelfs nog een nieuwe variant er van was.

Ik ga met grote regelmaat naar bijeenkomsten om één of meerdere computers te demonstreren. Vaak op deze dagen laat ik zaken zien die men, in de tijd van deze computer, niet mogelijk achtte hiermee.

Nog steeds worden er voor oude computers, nieuwe zaken ontworpen op zowel hard- als softwaregebied. In 1978 had men nooit kunnen vermoeden dat je in een Tandy TRS80 voor minder dan $100 een harddisk van 32GB tot je beschikking kon hebben. Zelfs 32MB was bijna ondenkbaar, maar dat is wel iets wat tegenwoordig bestaat.

Of je Commodore 64 waar je ongelimiteerd diskette's op een verwisselbare SD kan zetten? Dat soort ontwikkelingen vind ik ontzettend interessant en opent zoveel nieuwe mogelijkheden voor deze systemen. Tuurlijk, mijn iPhone is minimaal 20x sneller in alles maar in een iPhone kan ik niet de consensatoren in de voeding vervangen om het weer werkend te krijgen, of even een nieuwe IC plaatsen en verbindingen opnieuw aanleggen op het mainboard. Oude computers zijn, wat mij betreft, veel meer lol om ze werkend te krijgen en het geeft een erg fijn gevoel als ik een machine waar ik zelf in heb zitten solderen, dingen laat doen wat men bij uitkomen van deze machine(s), nooit zo had durven te bedenken.

Mijn visie van een Retro Homecomputer is trouwens vrij simpel. Als Windows 95 er op draait, is het niet meer Retro. Daar denken sommige anders over, die vinden een Core2Duo al Retro terwijl ik thuis nog een machine heb draaien met een Core2Duo CPU er in. Ieder z'n ding wat dat betreft.

Mochten jullie meer geïnteresseerd zijn in mijn retro computer avonturen, ik heb een Youtube kanaal waar ik met regelmaat iets probeer neer te zetten en via Facebook kun je zien waar ik op een beurs sta.. Uiteraard is eenieder ook welkom om een keer langs te komen in mijn 'bijna' museum.
(en ja, ik weet dat er in Zwolle een echt museum zit waar ik ook al heb aangeboden om vrijwilliger te zijn)

Na 14 jaar weer Windows proberen.

Door WHiZZi op zondag 10 april 2016 17:13 - Reacties (22)
Categorie: Categorieloos, Views: 7.317

Het is inmiddels alweer een jaar of 14 geleden dat ik mijn toentertijd Windows XP installatie vriendelijk heb verzocht om op te rotten van mijn harddisk en ben ik volledig overgestapt naar Linux. Een paar jaar later ben ik, mede door komst van een iPhone, overgestapt via een Hackintosh en later naar een echte Mac waar ik Mac OS X op draai.

Ondertussen wel voor mijn werk diverse Windows versies ondersteund en zo nu en dan draaide er een verloren machines in het thuis netwerk vanwege gebrek aan budget om daar een echte Mac neer te zetten.

Nu, 2016, ga ik Windows weer een echte kans geven als werkpaard(je). Waarom? Nou, meer omdat ik in 2015 een beetje aan het prutsen ben geweest met laptops en deze, al dan niet na reparatie, verhandelde. Uiteraard met daarop Windows 10 en ik was onder de indruk van de snelheid op vooral oude(re) hardware. Een Core2Duo machine met SSD en 4GB RAM is gewoon heerlijk snel en werkbaar voor dagelijkse taken. Games speel ik toch niet, dus dan is zo'n machine best leuk.

Vooral omdat ik met de band veel onderweg ben en wij een mooie Behringer X-AIR18 hebben waar we via USB alle optredens en repetities multitrack kunnen opnemen. Dit werkte altijd goed op mijn Macbook Air van 2013 tot El Capitan waardoor Logic Pro niet altijd even goed werkte. Mijn Tascam US1800 werkte allang niet meer op El Capitan dus moest ik een tweede apparaat hebben om opnames te maken.

Thuis heb ik, naast de Macbook, ook nog een Core2Duo desktop PC staan welke van Windows 7 -> Windows 8 -> Windows 10 is gegaan en tegenwoordig Youtube kijkdoos voor de kleine en het huis via iTunes voorziet van muziek. Dus hier is mijn Windows 10 avontuur eigenlijk begonnen.

Zoals gezegd ben ik in 2015 in de handel van wat oudere laptops gekomen en 1 van deze laptops heb ik uiteindelijk zelf gehouden om als opname apparaat te gaan dienen. Deze 17" loodzware Acer Aspire heeft een tijdje zijn werk goed gedaan met Windows 10 erop en daarnaast wederom iTunes voor de gezellige muziek in de studio's en Audacity en Reaper om multi-track opnames te doen.

Door de handel kreeg ik een prachtige Macbook Pro 1,1 in handen welke na een grote schoonmaak en verse koelpasta ineens wel interessant was om te gebruiken als opnamedoos. Helaas draaide Windows 10 zeer beperkt op deze machine (geen driver voor videokaart) en OS X 10.7.5 is toch echt wel zwaar verouderd (plus dat hierop mijn Logic Pro weer niet wilde draaien). Uiteindelijk is hier een duo-boot Ubuntu Studio en Mac OS X 10.7.5 op gekomen. Ubuntu studio voor opnames, Mac OS voor iTunes. Toch was dit niet optimaal, Ubuntu Studio vond het niet leuk als deze op standby ging en ik had geen zin meer om dit tot op de bodem uit te zoeken.

Het lot was mij positief gezind met een iBood Box begin dit jaar. In deze box zat een lief HP EliteBook 2540p apparaatje met een leuke Core i5 CPU, 4GB geheugen en 250GB HDD. Na aanschaf van een nieuwe accu blijkt dit een heel capabel systeempje te zijn voor opnames en 'on the road'. Er komt zeer binnenkort een SSD in om de laatste snelheidswinst ook te hebben.

In de afgelopen 2 weken ben ik privé dus met name in Windows 10 bezig geweest. Deze laptop had een licentie Windows 7 dus was een upgrade eenvoudig (alhoewel ik een kale installatie heb gedaan).

Na installatie heb ik eerst de tools die ik mij nog kan herinneren dat ik deze veel gebruikte geïnstalleerd. Uiteraard na iTunes en de koppeling met mijn iTunes Match :)

Voor mijn werk moet ik veel inloggen op Linux machines. Dus Putty en WinSCP zijn minimale eis. Ik heb mijn key van mijn Mac af kunnen halen en deze in PuttyAgent geladen, dus de basis behoefte zijn bevredigd.

Verdere tools die ik heb geïnstalleerd om het leven op Windows aangenaam te maken:
- PostBox (https://www.postbox-inc.com/), De beste E-mail client voor zowel Mac als Windows. Ik heb hier een licentie voor waardoor ik het op beide besturingssystemen kan gebruiken.
- VLC (heeft geen uitleg nodig)
- DropBox (gebruik ik ook op de Mac)
- iTunes (samen met iCloud waar ik mijn documenten op sla)
- Google Chrome (yay, synchronisatie)
- Irfanview (gewoon de beste picture viewer voor Windows)
- Total Commander (http://www.ghisler.com/ waar ik zowaar een licentie voor heb)
- Wireshark
- Avast Antivirus
- Cygwin (omdat ik wel een fatsoenlijke shell wil hebben)
- Audacity / Reaper voor de opnames

Aangezien LibreOffice op een bepaald moment weigerde te werken op mijn Macbook, heb ik daar al Office for Mac geinstalleerd. Logischerwijs heb ik op Windows dan ook en heb ik de 2013 versie van Microsoft Office 'gevonden'.

Omdat het kan heb ik nu ook Euro Truck Simulator 2 geinstalleerd (die een stuk beter loopt dan onder een emulatie van Mac) en Duke Nukem 3D (een van de weinige spellen die ik ooit speel). Daarnaast ook om mijn retro persoonlijkheid te vriend te houden in ieder geval Amiga Forever en WinUAE om de Amiga's te voorzien van software indien nodig.

Al met al ben ik redelijk positief over mijn nieuwe Windows plekje. Over een paar weken ga ik touren in Engeland en neem alleen de Windows machine mee. Dat wordt dus nog spannend of ik alles kan wat ik met de Mac kan (waarschijnlijk wel).

Als er iemand nog een must-have voor Windows 10 heeft dan hoor ik dat graag. Mijn mening is dat Microsoft nu eindelijk een degelijk operating system heeft uitgebracht wat voor zowel de power user als voor de normale thuisgebruiker goed kan werken.

De 'vergeten' computer

Door WHiZZi op zondag 20 december 2015 14:47 - Reacties (20)
Categorie: Retro Computing, Views: 8.306

Elke zelfrespecterende IT-er weet wel iets van de geschiedenis van computers in het algemeen. De huidige generatie 30ers en 40ers (en wellicht ook de 50+ers) zijn waarschijnlijk ooit begonnen op een Commodore 64 (of VIC20, 16, of 128 of PET), ZX Spectrum, MSX, Commodore Amiga of een klassieke IBM-PC.

Misschien zitten hier ook nog wel een aantal Atari of Apple aanhangers welke in de jaren 80 met name daar mee bezig waren.

Ik ga regelmatig naar clubdagen en naar beurzen voor oude homecomputers waar ik alle 'oude bekenden' tegen kom. Een overvloed aan Commodore 64's en op de 2e plaats de Commodore 128, Commodore PET, Commodore VIC20, Commodore 16 en de Commodore SX64.

Naast de 8bit Commodore's ook meestal een batterij aan Amiga's. Altijd wel een Amiga 1200 te vinden en eigenlijk alle modellen zijn wel aanwezig.

Terug naar 8bit. MSXjes zie ik vaak genoeg, alhoewel deze al in een weggedrukt hoekje staan tussen wat verloren Atari's.

Welke computers zijn dan vergeten? Nou, een hele hoop. Het merk waar ik op doel heeft zich wel degelijk bewezen als 1 van de eerste homecomputers en heeft tot in de jaren 90 nog de concurrentie aan gegaan met IBM-compatible's.

Ok, toegegeven. Het merk was niet super bekend in Europa maar ik vind het zonde dat deze zelden worden genoemd onder de grote namen welke de huidige IT-markt hebben geschapen.

Ik heb het over het merk 'Tandy', of 'Radio Shack Tandy' zoals het volledig heet. Tandy, in 1919 begonnen als leerfabriek en dusdanig succesvol (ook via electronica verkopen) dat het in 1963 het toen noodlijdende bedrijf Radio Shack heeft overgenomen.

In 1973 is Tandy Corporation ook de zee overgekomen en opende winkels in Europa en Australie.
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/b/b4/Tandy_logo_UK.png/220px-Tandy_logo_UK.png

Tandy was in 1977 een van de drie namen die een computer op de markt zette, de andere 2 zijn Commodore en Apple.

De Tandy TRS80 was wel de laatste van de drie die uit kwam op 3 augustus 1977 (Apple I = April 1976, Commodore PET = 5 juni 1977). Deze op 1.77Mhz draaiende Zilog Z80 en 4kB geheugen machine had in 1979 de grootste softwarelibrary en was tot 1982 de meest succesvolle computer verkocht, 5x zoveel Tandy's zijn er verkocht tegenover de Apple II.

In 1980 kwam de Tandy Colour Computer I uit voor 399 dollar. Op dat moment dus 1 van de goedkoopste homecomputers. In 1983 gevolgd door een Tandy Colour Computer II waar ik zelf op begonnen ben.
In 1986 kwam daar dan de CoCo 3 welke tot in 1991 is geproduceerd. Dit laatste systeem was ver vooruit op de concurrenten in 1986: Filmpje

Naast de CoCo series, bleef men met de TRS-series nog door gaan tot en met midden jaren 80. De TRS80 Model 16B als voorbeeld was in 1984 het populairste om UNIX op te gebruiken en had onboard SCSI samen met een 16bit 68000 CPU.

Tandy bleef niet stil zitten en heeft in 1983 een heuse laptop op de markt gebracht. De Tandy TRS-80 Model 100. Deze laptop draaide op Microsoft Basic (de laatste Basic die Microsoft heeft gemaakt) en had een Intel 80C85 CPU. In 1984 kwam de opvolger, de Tandy TRS80 Model 200 wat een klap-laptop was in plaats van een single sided machine:
Tandy 100:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Radio_Shack_TRS-80_Model_100.jpg/250px-Radio_Shack_TRS-80_Model_100.jpg

Tandy 200:
http://munk.org/typecast/wp-content/uploads/2014/08/IMG_7386.jpg

Ondanks dat dit allemaal succesvol was, met hun eigen operating system of CP/M en zelfs met GUI (uit 1984):
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/a/a6/DeskMate_3.02.JPG

Besloot men in 1984 om toch wat meer te doen aan IBM PC compabiliteit. De $1200 kostende Tandy 1000 welke IBM PC compatible was. Deze had volgens eigen zeggen een beter toetsenbord en was makkelijker uit te breiden. Bovendien had deze machine al sinds het begin een CGA kleurenscherm en betere audio. Sterker nog, Tandy heeft met name in de jaren 80 de standaard bepaald voor IBM-compatible spellen qua geluid en beeld. Pas in de jaren 90 werd VGA een beetje de standaard en kwamen er geluidskaarten op de markt waardoor de Tandy naar de achtergrond werd gedrukt.

Toch kan er bijvoorbeeld op de laatste Tandy 1000 (Tandy 1000 RSX) ook nog Windows 95 gedraaid worden.

In 1993 is Radio Shack Tandy geheel gestopt met het produceren van computers omdat deze niet winstgevend meer waren. Bovendien ging Radio Shack ook andere merken verkopen in de winkels dus was de exclusiviteit een beetje weg. Hiermee is Tandy computers helaas van de markt verdwenen.

Waarom dat dit merk in de vergetelheid is geraakt? Ik vermoed omdat het in Europa toch niet zo succesvol bleek te zijn als bijvoorbeeld Commodore of Apple.

Tandy bestaat deze dagen nog steeds. Zowel als Tandy Leather als de electronica winkel Tandy (zie http://www.tandy-online.be/ ). In Nederland zijn alle Tandy winkels sinds 1992 al weg. Helaas, want de gemaakte computers hebben wel heel wat betekent in de hedendaagse wereld van de IT en lijken nu volledig te worden vergeten uit de geschiedenis.

Mocht iemand nog een Tandy op zolder hebben staan en deze een goed huis willen geven, ik kom deze met liefde en plezier ophalen. (/verkapte V&A)

De volgende keer als je aan de geschiedenis van computers denkt, denk ook even aan dit merk. Dat hebben ze denk ik wel verdiend.

Meertalig opvoeden

Door WHiZZi op maandag 15 juni 2015 23:47 - Reacties (17)
Categorie: Anya, Views: 3.757

Inmiddels ruim 9 maanden geleden is onze prachtige, altijd lachende, dochter Lisa geboren. Één van de wensen van zowel mij als mijn Russische vrouw is om haar tweetalig op te voeden. Initieel omdat communicatie met 'baboeska' een heel stuk eenvoudiger gaat. Gelukkig zijn we erachter gekomen dat er nog veel meer voordelen aan zitten, zoals dat Lisa straks eenvoudig nog meerdere talen zal kunnen aanleren (als ze wil) en uiteindelijk is muziek ook een taal wat ook daar vele mogelijkheden kan geven. Dit uiteraard alleen als de tweetaligheid goed wordt aangepakt en daarvoor heeft met name Anya zich heel veel ingelezen.

Zo heeft Anya inmiddels een heel interessant stuk geschreven daarover op haar blog (in het Nederlands en Russisch).

Het is bijvoorbeeld heel belangrijk om consequent te zijn in 1 taal per ouder. Anya praat exclusief Russisch tegen Lisa en ik spreek exclusief Nederlands tegen haar. Dat betekent dus ook dat ik niet moet proberen om tegelijk met Lisa ook wat Russische woorden op te pikken.

Uiteraard praat Anya wel weer Nederlands met mij en tegen andere Nederlanders. Het is vooral voor Lisa dat het duidelijk moet zijn dat Lisa tegen mama in het Russisch praat en dat ze tegen andere mensen gewoon Nederlands moet praten.

Aangezien ze straks wel gewoon naar een school gaat wordt haar moedertaal Nederlands en zal ze waarschijnlijk accentloos Nederlands en accentloos Russisch kunnen spreken, lezen en schrijven op den duur.

Mochten er dus hier tweakervriendjes en vriendinnetjes zitten die toevallig ook meertalig zijn (of een andere moedertaal hebben dan het Nederlands) en interesse hebben in meertalig opvoeden, dan wil ik er in een volgende blog nog wat verder over uitweiden (met hulp van Anya uiteraard) en op haar blog is al een hoop informatie te vinden daar over.